Değerli okurlar, bu yazımda özellikle çiftçiler ve bahçe sahiplerinin su ihtiyaçlarının giderilmesi amacıyla gerçekleştirilen su etütlerinin en doğru şekilde nasıl yapılacağını sizlere madde madde anlatacağım.

 

Rastgele Sondaj Yaptırmaktan Kaçının!

Birçoğunuzun bildiği üzere genellikle su sondajı yaptıran kişiler, araştırmanın ekonomik olmasını düşünerek tarla ve bahçelerine rastgele sondajlar açtırmaktadır. Bu sondajlar bazen başarısız olurken bazen de yer altı suyuna ulaşılmaktadır. Ancak suya ulaşıldığında ise genellikle bu su ya yetersiz kalmakta ya da bir süre sonra su tükenmektedir. Yani rastgele yapılan sondajlarda doğru nokta ve derinliği bulmak çok düşük bir ihtimaldir. Bu tip durumlarda yeni sondajlar yapmak gerekmektedir ve başlangıçta ekonomik bir araştırma planlayan çiftçiler gereksiz yere harcama yapmak zorunda kalmaktadır. Yani birinci kuralımız: Ön etüt yaptırmadan asla sondaj yaptırmamalıyız.

 

Çubukçu ve Dedektörcülerden Uzak Durun!

Bazı çiftçilerimiz ise tarlalarında doğru yere sondaj yaptırmak amacıyla çubukçu ve dedektörcülere başvurmaktadır. Bu kişiler dut ağacının dallarından veya bakır çubuklardan yaptıkları aparat ile dal veya çubuk nerede eğilirse orada su olduğunu iddia etmektedir. Bir de bunlara benzer şekilde ellerinde mayın arama dedektörü gibi cihazlarla tarlanızda gezip buradan şu kadar litre veya fiske su çıkar şeklinde sizlere ümit veren kişiler vardır. Bu tür kişilere de asla itibar etmeyin. İşi ehline vermek gerekir demişler. Kolunuz kırılınca kırıkçı-çıkıkçıya mı gidersiniz yoksa hastaneye mi? Yok ben hastane olsa da ille de kırıkçı-çıkıkçıya giderim derseniz sizin tercihiniz. Unutmayın, ilk başta söylediğim gibi bu kişilerin önerdiği noktadan su alsanız bile aldığınız su sizin için yetersiz olacaktır veya bir süre sonra suyunuz tükenecektir. Bu durumda da yeniden sondajlar yaparak fazladan harcama yapmanız gerekecektir.

 

Kesinlikle Bilimsel Yöntemlere (Hidrojeoloji ve Hidrojeofizik) Başvurun!

Yer altı suları, yer altındaki jeolojik birimlerin gözeneklerinde, kırık-çatlaklarında veya boşluklarında bulunmaktadır, yerbilimleri dilinde ise yer altı suyu içeren birimlere akifer denilmektedir. Hidrojeofizik etütler yapılırken yeraltında bulunan ve yeryüzünden göremediğimiz akiferlerin yerleri ve derinlikleri tespit edilmeye çalışılır. Sondajlar ise bu nokta ve derinliğe yapılır. Dolayısı ile tarlanızdaki en doğru nokta ve derinliğe sondaj yaparak gereksiz yere fazla sondaj yaptırıp fazladan harcama yapmak zorunda kalmazsınız.

 

En Doğru Hidrojeofizik Yöntem Nedir ve Nasıl Yapılır?

Jeofizik mühendisliğinde birçok yöntem olsa da yer altı su etütlerinde en başarılı yöntem elektrik özdirenç yöntemidir. Bu yöntemde yere belirli noktalardan akım verilip belirli noktalardan potansiyel fark ölçülerek yeraltının özdirenç değerlerine göre değişimi tespit edilir. Bu sayede hangi noktada ve kaç metrede akifer (yer altı suyu içeren birimler) olduğu tespit edilir.

Elektrik özdirenç yönteminde kullanılan birkaç farklı teknik vardır. DES tekniği ile veri toplamada kullanılan cihazlar (5-15 bin lira değerindeki cihazlar) sadece ölçü aldığı noktanın altı hakkında bilgi verirken ERT tekniği ile veri toplayan cihazlar (Özellikle AGI marka cihazların değeri 1 milyon liranın da üzerinde) ile yapılan etütlerde yerin 2 veya 3 boyutlu tomografisi çekilmektedir. Bu cihazlar ile yapılan etütler klasik özdirenç cihazlarıyla (DES) yapılan etütlere göre biraz daha pahalı olsa da doğruluk oranı çok daha yüksektir. Bütçenize göre DES veya ERT yollarından birini seçmeyi ise sizin tercihinize bırakıyorum. Ama kesinlikle bu yollara başvurmadan asla tarlanıza veya bahçenize sondaj yaptırmayın.

Her türlü sorularınız için whatsapptan yazarak veya doğrudan arayarak bana ulaşabilirsiniz. Esenlikle kalın…

 

Abdullah SİPAHİ
Jeofizik Yüksek Mühendisi
Telefon: 0541 658 6606