Merhaba değerli dostlar,

Bildiğiniz üzere son zamanlarda ülke genelinde ciddi bir kuraklık ile karşı karşıya geldiğimiz yönünde haberler mevcuttur. Ciddi bir kuraklığın bizleri beklediği ve Ankara'nın da bu kuraklıktan ciddi şekilde etkileneceği şeklinde açıklamalar yapılmaktadır. Ankara’da ikamet eden bir birey olarak sizlere Ankara’daki barajların doluluk oranlarıyla alakalı bazı istatistiksel verileri aktarıp, sonrasında da kısaca fikirlerimi beyan edeceğim.

Ankaralıları besleyen 9 adet baraj mevcuttur. Bu barajlar sırasıyla; Akyar Barajı, Çamlıdere Barajı, Çubuk-2 Barajı, Eğrekkaya Barajı, Kavşakkaya Barajı, Kurtboğazı Barajı, Peçenek Barajı, Türkşerefli Barajı ve Uludere Barajı’dır. Su hacmi açısından bu barajlardan en büyüğü yaklaşık 1,2 milyar metreküplük hacim ile Çamlıdere Barajı’dır. Bu barajların toplam hacmi ise yaklaşık 1,6 milyar metreküptür. Yani Çamlıdere Barajı Ankara’nın su ihtiyacının yaklaşık %75’ini tek başına karşılamaktadır.

Peki, son aylarda beklenen yağışların gerçekleşmemesi gerçekten de ciddi bir kuraklığın habercisi mi? Birçok televizyon kanalı ve haber sitelerinde bahsedildiği gibi Ankara’yı ciddi bir kuraklık bekliyor mu? Bu güne kadar bu konuyla ilgili açıklama yapanlar genelde yoruma dayalı açıklama yaptılar. Gelin bir de olaya istatistiksel olarak bakalım.

Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ) Genel Müdürlüğü, 1992 yılından bu yana barajlara gelen su miktarlarıyla alakalı istatistiksel çalışma yapmıştır. Bizler de 1992-2020 yılları arasında hangi yıl hangi ay barajlara ne kadar su gelmiş birlikte bakalım.

 

Şekil-1: 1992-2020 Yılları Arasında Barajlara Gelen Toplam Su Grafiği

 

Yukarıdaki grafikte görüldüğü üzere; belirtilen aralıkta barajlara en fazla su gelişi olan yıl 638 milyon metreküp ile 2010 yılıdır. Yine belirtilen aralıkta barajlara en az su gelişi olan yıl ise 111 milyon metreküp ile 2008 yılıdır. 1992-2020 yılları arasında barajlara gelen toplam su ise yıllık ortalama 375 milyon metreküp civarındadır. Geçtiğimiz yıl, yani 2020 yılı içerisinde Ankara’daki barajlara gelen toplam su miktarı ise yaklaşık 508 milyon metreküptür. Sanıldığının aksine 2020 yılı, Ankara barajları açısından en verimli yıllardan birisi olmuştur.

Şimdi bir de ay bazında barajlara gelen su miktarlarına bakalım. Ocak ayından Aralık ayına kadar hangi yıl hangi ay barajlara ne kadar su gelmiş hep birlikte görelim.

 

Ocak Aylarında Barajlara Gelen Su Miktarları (1992-2020)

Şekil-2: 1992-2020 Yılları Arasında Ocak Aylarında Barajlara Gelen Su Grafiği

 

Ocak aylarında barajlara gelen su miktarları 4 ile 65 milyon metreküp arasında değişmekte olup, tüm ocak ayları ortalaması ise 30,4 milyon metreküptür. 2020 yılı ocak ayında ise barajlara gelen su miktarı 16,6 milyon metreküp ile ortalamanın neredeyse yarısı kadardır. Dolayısıyla ocak ayı diğer yıllara kıyasla Ankara için pek verimli geçmemiştir.

 

Şubat Aylarında Barajlara Gelen Su Miktarları (1992-2020)

Şekil-3: 1992-2020 Yılları Arasında Şubat Aylarında Barajlara Gelen Su Grafiği

 

Görüldüğü üzere 2020 yılı, diğer yılların şubat aylarına kıyasla oldukça verimli bir yıl olmuştur. Bu ay içinde barajlara gelen su miktarı 94,5 milyon metreküptür. Şubat aylarının ortalaması ise 51,9 milyon metreküp olup 2020 yılında ortalamanın neredeyse 2 katı bir su gelişi olmuştur. En kurak geçen şubat ayı ise 4,3 milyon metreküp ile 2008 yılıdır.

 

Mart Aylarında Barajlara Gelen Su Miktarları (1992-2020)

Şekil-4: 1992-2020 Yılları Arasında Mart Aylarında Barajlara Gelen Su Grafiği

 

Yine zannedilenin aksine 2020 yılı mart ayında da Ankara barajları oldukça yüksek miktarda su almıştır. Mart ayları içinde 29 yılın en verimli yılını geçiren 2020 mart döneminde barajlara toplam 157,3 milyon metreküplük bir su girişi olmuştur. Mart ayları içinde en çok su gelişi 177 milyon metreküp ile 2004 yılında gerçekleşirken, en az su gelişi ise 10,1 milyon metreküp ile 2008 yılında gerçekleşmiştir.

 

Nisan Aylarında Barajlara Gelen Su Miktarları (1992-2020)

Şekil-5: 1992-2020 Yılları Arasında Nisan Aylarında Barajlara Gelen Su Grafiği

 

Diğer yılların nisan ayı ile kıyaslandığında 2020 yılı nisan ayı ortalama bir su gelişine sahiptir diyebiliriz. Son 29 yılın nisan ayı ortalaması 93,1 milyon metreküp iken, 2020 yılı nisan ayı barajlara gelen su miktarı 105,4 milyon metreküptür.

 

Mayıs Aylarında Barajlara Gelen Su Miktarları (1992-2020)

Şekil-6: 1992-2020 Yılları Arasında Mayıs Aylarında Barajlara Gelen Su Grafiği

 

Nisan ayına benzer şekilde 2020 yılı, diğer yıllara kıyasla ortalama denilecek düzeyde su gelişi olan bir dönemdir. 29 yılın mayıs ortalaması 35,4 milyon metreküp iken 2020 yılı mayıs ayında barajlara gelen su miktarı 30,8 milyon metreküptür.

 

Haziran Aylarında Barajlara Gelen Su Miktarları (1992-2020)

Şekil-7: 1992-2020 Yılları Arasında Haziran Aylarında Barajlara Gelen Su Grafiği

 

Görüldüğü üzere diğer haziran aylarında barajlara gelen su miktarlarına kıyasla 2020 yılı haziran ayı son derece verimli geçmiştir. Haziran ayları ortalaması 19 milyon metreküp iken 2020 yılı haziran ayında barajlara gelen su miktarı 59,5 milyon metreküptür.

 

Temmuz Aylarında Barajlara Gelen Su Miktarları (1992-2020)

Şekil-8: 1992-2020 Yılları Arasında Temmuz Aylarında Barajlara Gelen Su Grafiği

 

2020 Temmuz ayında, diğer temmuz aylarına kıyasla gelen su miktarı ortalamanın üzerindedir. Temmuz ayları ortalaması 6,6 milyon metreküp iken 2020 yılı temmuz ayı için bu değer 9,5 milyon metreküptür.

 

Ağustos Aylarında Barajlara Gelen Su Miktarları (1992-2020)

Şekil-9: 1992-2020 Yılları Arasında Ağustos Aylarında Barajlara Gelen Su Grafiği

 

Son 29 yılın ağustos ortalaması 4,4 milyon metreküptür. 2020 yılı ağustos ayında ise barajlara gelen su miktarı 4,5 milyon metreküptür. Ağustos ayları içinde en verimli yıl 10,1 milyon metreküp ile 2014 yılı iken en verimsiz yıl ise 0,8 milyon metreküp ile 2008 yılıdır.

 

Eylül Aylarında Barajlara Gelen Su Miktarları (1992-2020)

Şekil-10: 1992-2020 Yılları Arasında Eylül Aylarında Barajlara Gelen Su Grafiği

 

Eylül ayları içinde son 29 yılın en verimli eylülü 2020 yılıdır. Eylül ayları ortalaması 3,7 milyon metreküp, 2020 yılı eylül ayı gelen su miktarı ise 7,4 milyon metreküptür. En kurak eylül ayı 2010 yılında, en verimli eylül ayı ise 2014 yılında gerçekleşmiştir.

 

Ekim Aylarında Barajlara Gelen Su Miktarları (1992-2020)

Şekil-11: 1992-2020 Yılları Arasında Ekim Aylarında Barajlara Gelen Su Grafiği

 

Son 29 yıl içinde en verimli ekim ayı 20,5 milyon metreküplük su gelişi ile 2010 yılında gerçekleşmişken, en kurak ekim ayı ise 1,4 milyon metreküplük su gelişi ile 1995 yılında gerçekleşmiştir. Ekim ayları ortalaması 5,7 milyon metreküp olup, 2020 yılı ekim ayında barajlara gelen su miktarı 6,9 milyon metreküptür.

 

Kasım Aylarında Barajlara Gelen Su Miktarları (1992-2020)

Şekil-12: 1992-2020 Yılları Arasında Kasım Aylarında Barajlara Gelen Su Grafiği

 

Kasım ayları ortalaması 6,7 milyon metreküptür. 2020 yılı kasım ayında ise barajlara gelen su miktarı 6,4 milyon metreküp olmuştur. Son 29 yılın en verimli kasım ayı ise 2017 yılı kasım ayıdır. Bu ayda barajlara gelen su miktarı 20 milyon metreküptür.

 

Aralık Aylarında Barajlara Gelen Su Miktarları (1992-2020)

Şekil-13: 1992-2020 Yılları Arasında Aralık Aylarında Barajlara Gelen Su Grafiği

 

Diğer ayların ortalaması ile kıyaslandığında aralık ayı 2020 yılının ortalama bazda en verimsiz ayı olmuştur. Bu ay içinde barajlara toplam 9,4 milyon metreküp su gelmiştir. Son 29 yılın aralık ortalaması ise 25,1 milyon metreküptür. Aralık ayları içinde en verimli yıl ise 135,2 milyon metreküplük su gelişiyle 2001 yılı aralık ayıdır.

13 grafikte de görüldüğü üzere 2020 yılı Ankara barajları açısından oldukça verimli geçmiştir. 17.01.2021 tarihinde gelindiğinde ise hala barajlarda kullanılabilir düzeyde 132 milyon metreküp su bulunmaktadır. Ankara’nın günlük su tüketiminin yaklaşık 1,2 milyon metreküp olduğunu düşünürsek; barajlara yeni su gelmezse bile yaklaşık olarak 110 günlük suyumuz hala var demektir.

Dün (16 ocak) itibariyle 2021 yılı içinde barajlarımıza 6,06 milyon metreküplük bir su gelişi olmuştur.

Özetleyecek olursak;

Yorumlara dayalı açıklama yapmayı bir kenara bırakıp istatistiksel verilere baktığımız taktirde Ankara için herhangi bir susuzluk tehlikesi gözükmemektedir. Tabi ki bizler yine de suyumuzu tedbirli kullanalım. Belki bugün olmasa da yarınlarda susuzluk tüm dünya ile birlikte bizi de bekliyor. O güzel söz ile yazımızı sonlandıralım:

“Gün gelecek her şey sudan ucuz olacak!”

Sağlıcakla kalın…

Not: Grafiklerdeki ve metindeki tüm veriler www.aski.gov.tr web sitesinden alınmıştır.

 

Abdullah SİPAHİ
Jeofizik Yüksek Mühendisi