Son zamanlarda özellikle çiftçilik yapan vatandaşlarımızdan aldığım yoğun telefon nedeni ile bu yazıyı yazma gereksinimi duydum. Telefonla arayan insanların çoğu su konusunda ciddi sıkıntılar yaşamış, hem zaman hem de maddi anlamda ciddi zarar görmüş kişilerdi. Bu yüzden kısa da olsa bir açıklama yapayım istedim. "su nasıl aranır?" "su tespiti nasıl yapılır" "jeofizik ile su bulmak nasıl olur?" gibi sorularınıza kısa yanıt...
Sizlerin de bildiği üzere piyasada yaygın olarak kullanılan bazı su arama yöntemleri vardır. Bunların arasında en yaygınları çubukçu veya değnekçi olarak anılan düzenbazlardır. Bu tür adamlar, ellerine aldıkları çubuk veya dallarla tarla içinde yürüyüp dalın veya çubuğun döndüğü yere işaret koyarak nokta vermektedirler. Eğer bu tür kişilere itibar ediyorsanız lütfen yazıyı okuyup zaman harcamayın, çünkü anlatacaklarım sizi rahatsız edebilir.
Eğer "ben bu dalcılardan, çubukçulardan, değnekçilerden zarara uğradım, o yüzden en doğru yöntem ve tekniklerle tek bir sondajla tarlamdaki en iyi suya ulaşmak istiyorum" diyorsanız şimdi dikkatlice söyleyeceklerimi okuyun.
Nasıl ki hastalanınca koşa koşa hastahaneye gidiyorsanız, nasıl ki filanca adam üfleyince hastalığıma iyi gelir demeden kendinizi tıp doktorlarına emanet ediyorsanız benzer şekilde bu konuda da sorununuzu işin ehli olan kişilerle çözmeniz gerekmektedir.
Sondaj yapmadan yer altı hakkında bilgi alabileceğiniz mühendislik disiplini "jeofizik"tir. Jeofizik yöntemler ise yer altında aradığınız yapı, birim vs ne ise o sorunu çözebileğiniz bir çok yöntem ve tekniği bünyesinde bulundurur. Su konusunda en başarılı yöntem ise elektrik özdirenç yöntemidir. Bu yöntemde yere iki noktadan akım verilip diğer iki nokta arasındaki gerilim farkı ölçülerek yeraltı hakkında yorum yapmaya çalışılır.
Son yıllarda bir çok alanda olduğu gibi jeofizik alanında da teknolojik atılımlar gerçekleşti ve tek noktadan ölçüm yapan cihazların yerini bir hat boyunca ölçüm yapabilen otomatik cihazlar almaya başladı. DES diye bilinen bu cihazlarla ben de bu zamana kadar yüzlerce etüt yaptım. Bunlardan bazıları başarı ile bazıları ise başarısızlık ile sonuçlandı. Ancak bir yerden sonra gelişen teknolojiye ayak uydurmak zorunda kalıyorsunuz. Ben de bu yüzden artık otomatik elektrik özdirenç cihazlarını kullanmaya başladım. Çünkü DES ile 10 kuyudan 5-6'sında başarı elde ederken bu cihazlarla 10 kuyunun 9'unda ciddi başarılar elde etmeye başladım. Çünkü yer altı suları bazen sondaj önerdiğiniz noktada hiç alınamazken 10 metre ilerde çok güzel alınabiliyor. İşte bunu des ile tespit etmek pek mümkün olmuyor. Tomografi dediğimiz otomatik cihazlarla ise bu noktaları kaçırma olasılığınız neredeyse imkansız.
Bu etütlerin maliyetine gelirsek;
Çubuk ve değnekçi olarak bilinen kişiler 200-500 arasında bir fiyata bu işi yapmaktadırlar. Ancak sondajınızın başarılı olma ihtimali %20-25 (Bunu etrafınızdaki çubukçuların önerdiği tüm kuyulara bakarak anlayabilirsiniz. Sakın kimseyi efsaneleştirip kendinizi de başkasını da zarara uğratmayın.)
DES ile yapacağınız etütler mühendisin deneyimli veya acemi oluşuna bağlı olarak 500-1000 lira arasında değişir. Ama ölçtüğünüz noktanın altında su yoksa geçmiş olsun. Yeni bir noktaya daha etüt yapmanız gerekecek. Bu da her seferinde maliyeti artıracak.
ERT dediğimiz elektrik özdirenç tomografi cihazlarıyla yaptığınız etütler ise 1500-7500 civarında değişmekte. Bu teknik ile yapılan etütlerde tomografi çekildiği için aradığınız suyu kaçırma ihtimaliniz neredeyse imkansız.
Yukarıdaki açıklamaları okuduktan sonra önünüzde iki seçenek var. Ya ucuza kaçıp büyük riske girmek ya da tek sefer harcama yapıp bahçenizde veya tarlanızda alacağınız en iyi suyun nokta ve metresini tespit etmek. Bundan sonrası sizin bileceğiniz iş. Sormak istediğiniz sorularınız olursa telefonum her zaman açık. Bu arada aşağıda çok elektrotlu özdirenç cihazımla geçtiğimiz günlerde yaptığım bir etüte ait video linkini bırakıyorum. İzlemek isterseniz linke tıklayabilirsiniz. Kalın sağlıcakla...
ELEKTRİK ÖZDİRENÇ TOMOGRAFİ İLE SU ETÜDÜ
Abdullah SİPAHİ
Jeofizik Yüksek Mühendisi
0541 658 6606